کاستیک


سدیم هیدروکسید 
با فرمول شیمیایی NaOH که ترکیب معدنی جامد و سفیدرنگ با دمای ذوب ۳۱۸ درجه سانتی‌گراد و چگالی ۲٬۱۳است. این ماده، به آسانی می‌تواند رطوبت و کربن دی‌اکسید موجود در هوا را جذب کند و به همین دلیل، لازم است هنگام حمل و نقل، تحت پوشش‌های حفاظتی لازم قرار گیرد. این ترکیب، در تماس با پوست، دارای اثر خورندگی است و برای جلوگیری از اثرات سوزانندگی آن، هنگام استفاده باید مورد توجه قرار گیرد.

خواص فیزیکی:

سود پرک خالص کریستال جامد بی‌رنگی است که در ۳۱۸ درجه سانتی‌گراد بدون تجزیه شدن، ذوب خواهد شد. همچنین این سدیم هیدروکسید در ۱۳۸۸ درجه سانتی‌گراد به نقطه جوش خود خواهد رسید. لازم به ذکر است که نقطه ذوب و جوش سود پرک با توجه به درصد خلوص آن و ترکیب هیدراته آن بسیار تغییر خواهد کرد و متفاوت با اعداد بالا در مورد محصولات مختلف خواهد بود.

سود سوزآور به راحتی در آب حل می‌شود (با افزایش دما میزان انحلال در آب افزایش می‌یابد)، اما در حلال‌های قطبی مثل اتانول و متانول کمتر حل شده و در اتر و سایر حلال‌های غیر قطبی، حل نخواهد شد. که این امر نشان دهنده پیوند قوی بین سدیم و هیدروکسید است.

انحلال سودپرک در آب بسیار گرمازا است و مقدار زیادی از انرژی در اثر انحلال آزاد می‌شود و امکان پاشیدن آب به اطراف با شدت وجود دارد، لذا بهتر است، نکات ایمنی لازم جهت کار با سودپرک در کنار آب مثل دستکش مخصوص و ماسک در نظر گرفته شود. محصول حاصل معمولاً بی رنگ و بو است و اگر روی دست ریخته شود با چربی پوست واکنش داده و موجب سوختگی می‌شود، در صورت تماس با دست باید به سرعت با آب زیاد شستشو داده شود.

چگالی هیدروکسید سدیم ۲,۱۳ گرم بر سانتی متر مکعب در دمای اتاق (۲۵ درجه سانتی‌گراد) است و وزن مولکولی آن تقریباً ۴۰ گرم بر مول می‌باشد. سدیم هیدروکسید مایع ویسکوزیته‌ای بالا (۷۸ میلی پاسکال) و نزدیک به روغن دارد، این ویسکوزیته مانند دیگر مایعات با افزایش دما کاهش و با کاهش آن افزایش خواهد یافت.

هیدروکسید سدیم معمولاً به صورت هیدرات‌های چند آبه وجود دارد و دیاگرام پیچیده انحلال آن توسط اس.یو. پیکرینگ در سال ۱۸۹۳ به طور کامل شرح داده شده است. معمولاً در دمای کمتر از ۲۸ درجه سانتی‌گراد غلظت این هیدرات‌ها معمولاً تا چهار آبه بیشتر و در تری هیدرات تا منو هیدرات با کاهش دما، غلظت آن‌ها نیز کاهش می‌یابد. به طور مثال هیدروکسید سدیم ۷ آبه در این دما غلظتی برابر ۱۸,۸ درصد دارد که با کاهش این دما تا ۲۴ درجه سانتی‌گراد این غلظت به ۲۲ درصد خواهد رسید و منو هیدروکسید سدیم که پایدارترین هیدرات سود پرک است در ۱۲.۳ درجه سانتی گراد غلظتی برابر ۵۱ درصد و در ۶۲.۶۳ درجه سانتی‌گراد غلظتش ۷۳.۱ درصد خواهد بود هر چند با افزایش دما پس از آن غلظت منو هیدرات به تدریج کاهش خواهد یافت.

 

کاربردها:

سدیم هیدروکسید، به عنوان یک باز قوی، یکی از مواد شیمیایی صنعتی بسیار مهم به‌شمار می‌رود. برای نمونه، تولید سود در سال ۱۹۸۰ در آمریکا، ۱۲میلیون تن بوده‌است. تولید این ماده شیمیایی پایه؛ که در تولید تمامی انواع مواد شیمیایی به نحوی کاربرد دارد، از ۶۰۳۹۰ کیلوتن در سال ۲۰۱۲به ۷۲۱۰۳ کیلوتن در سال ۲۰۱۶ افزایش یافت که میانگین رشد ۴٫۵۳ درصد است. چین بزرگترین تولیدکننده سود جهان است که ۴۵٫۵۵ درصد از سهم بازار در صنعت سدیم هیدروکسید را در سال ۲۰۱۶ داشت. در بازار مصرف، چین و آمریکای شمالی، اصلی‌ترین مصرف‌کننده‌های این ماده هستند که برآورد شده به ترتیب ۴۲٫۷۹٪ و ۲۰٫۲۹٪ در سال ۲۰۱۶ مصرف کرده‌اند. زمینه‌های مختلف کاربرد سدیم هیدروکسید از جمله در تولید مواد شیمیایی، ابریشم مصنوعی، خمیر کاغذ و کاغذ، در تولید رنگ، آلومینیوم، مواد پتروشیمی و پارچه، صابون و مواد شوینده است.

همچنین در آزمایشگاه‌ها برای تعیین غلظت اسیدهای مجهول درتیتراسیون اسید- باز از محلول قلیایی سدیم هیدروکسید استاندارد استفاده می‌شود. در صنایع غذایی از این ماده جهت تلخی زدایی از زیتون استفاده می‌شود. سود سوزآور در دو نوع مایع و جامد در کارخانه‌ها تولید می‌شود. سود مایع با خلوص ۵۰ درصد و ۳۳ درصد در دسترس است.

کاربردهای سود کاستیک پرک عبارتند از:

·         صنایع رنگرزی

·         تولید کارتن و کاغذ

·         صنایع چرم و نساجی

·         صنایع نفت و گاز و پترو شیمی

·         خنثی‌سازی اسید و باتری سازی

·         چربی گیرها و سایر صنایع وابسته

·         صنایع غذائی، صنایع شیر، کنسرو سازی

·         نوشابه سازی، کارخانه قند و شکر، کارخانه روغن

·         صنایع دارو سازی، الکل‌سازی و آرایشی و بهداشتی

·         صنایع فلزی و تولید شیشه روی، آلومینیوم، گالوانیزه و آبکاری

·         سود پرک کاربرد فراوانی در صنعت نفت و گاز دارد

·         سود پرک کاربرد فراوانی در صنایع نظامی دارد.

·         سود پرک برای صنایعی که با عوامل بیماری‌زا مواجه می‌شوند هم کاربرد دارد.

·         سود پرک در صنعت پلیمر و پت هم مصرف فراوانی دارد لذا به عنوان چربی بر استفاده می‌شود.